ΧΡΙΣΤΟΥΓΕΝΝΑ - ΠΡΩΤΟΥΓΕΝΝΑ

Δημοσιεύτηκε: 18 Δεκεμβρίου 2013 | Εφημερίδα ΛΗΜΝΟΣ

Στην αυλή της Φουσιάνενας δέσποζε μια πελώρια κουκουναριά.Δυό τρείς μέρες πρίν απ'τα Χριστούγεννα η κυρά Μαρία φώναζε απ' το βορινό της παραθύρι..."Ελένη στείλε κάποιον να κόψει το δέντρο των παιδιών".
Έτσι ένα ολόδροσο κλωνάρι πεύκου στήνονταν στη γωνία του καθιστικού και έστελνε μυρωδιά ρετσίνης σ'όλο το χώρο.Ένοιωθες πως ναι τα Χριστούγεννα είχαν φτάσει.Ανάμεσα στις βαθυπράσινες βελόνες πρόβαλαν σφιχτά κωνοειδή κουκουνάρια.Τα τυλίγαμε με ασημόχαρτο απο τα τσιγάρα Άσσος του πατέρα και φάνταζαν χριστουγεννιάτικες μπάλες άγνωστες ακόμα τότε.Το ίδιο κάναμε και με καρύδια, μικρά μανταρίνια και κάστανα.Ρίχνανε πάνω στα κλωνιά κι άφθονη μπαμπακούρα για να δείχνει χιονισμένο και περιμέναμε το βράδυ τον πατέρα να μας ανάψει τα κεράκια που τα είχαμε εφαρμόσει πάνω στα κλαδιά με θήκες μανταλάκια.Πάντοτε το ανάβαμε παρουσία του πατέρα με προσοχή μη πάρει φώκο η μπαμπακούρα και γίνει το ολοκαύτωμα. Το πρωι της παραμονής που συνήθως ένα χιονόνερο τουλάχιστον θα το έριχνε- μακάρι και χιόνι να ήταν-η μητέρα μας φόραγε τα καλά μας, χειροφιλούσαμε τη Νόνα και τον πατέρα και πηγαίναμε να μας κοινωνίσει ο παπα Βασίλης.
Η παρέα για τα κάλαντα ήταν προκαθορισμένη από μέρες...Η Μαρίτσα,το Βαγγελιώ, η Τέγια κι εγώ...Χωριστά πάντα τα αγόρια απο τα κορίτσια.Τα παλτουδάκια μας ραμένα απο τις μανάδες μας είχαν πάντα μεγάλες τσέπες.Στη μια έπεφταν τα φραγκοδίφραγκα,δεκάρεςκαι ,κοσάρες και στην άλλη κουραμπιέδες,φοινίκια,καρύδια,φουντούκια, σταφίδες.Το ξεκαθάρισμα κι η μοιρασιά γίνονταν κατα το μεσημέρι.. αποκαμωμένες,παγωμένες αλλά γεμάτες ικανοποίηση, χαρά ...ανείπωτη χαρά.
Τα αγόρια απο μέρες φιλοτεχνούσαν στα κατώγια μια τενεκεδένια καράβα
με ξάρτια ψωταγωγημένα και στη πλώρη μια τρύπα για να ρίχνουν οι μαγαζάτορες μέσα τα μπαξίζια.Ναι τα αγόρια έλεγαν τα κάλαντα στην αγορά ενώ εμείς στα σπίτια.
Ο Κόντογλου έλεγε:"Ένας λαός που έχει χάσει την παράδοσή του είναι σαν τον άνθρωπο που έχει χάσει το μνημονικό του".
Η τήρηση των λαϊκών παραδόσεων στο σπίτι είχε και έχει ακόμα περισσότερη αξία σήμερα,πιστεύω, την εποχή της αλλοτρίωσης των πάντων.Αξία παιδαγωγική,ψυχολογική και κοινωνική για όλα τα μέλη της οικογένειας και όλες τις ηλικίες(παιδιά,γονείς,γιαγιάδες,παππούδες.).Οι παραδόσεις ενώνουν,δυναμώνουν και προστατεύουν τα μέλη της οικογένειας απο τη μοναξιά και την αβεβαιότητα, που συχνά πυκνά παρατηρείτε σε άτομα που έχουν απομακρυνθεί απο το παραδοσιακό σπίτι
Οι παραδόσεις έχουν κανόνες και συμβάλλουν στη μετάδοση βασικών και ηθικών αξιών.Τα παιδιά μιμούνται τα πρότυπα συμπεριφοράς του φυσικού τους περιβάλλοντος.Οι γονείς μας φρόντιζαν γι'αυτό και μας είχαν κοινωνούς των καθημερινών τους δραστηριοτήτων.
Οι κουραμπιέδες, τα μελομακάρονα, οι βασιλόπιτες, οι δίπλες, οι λαλαγίτες και όλα τα καλούδια των εορτών γίνονταν με τη συμμετοχή μας και τη βοήθειά μας.Ήταν η μεγάλη μας χαρά να ζυμώνουμε, να πλάθουμε, να δημιουργούμε και να πηγαινοφέρνουμε τις λαμαρίνες στους φούρνους της γειτονιάς.Αυτά όλα τόνιζαν τη διαφορετικότητα των ημερών και τις έκαναν ξεχωριστές.Τα χρόνια ήταν και τότε δύσκολα.Και ενώ τώρα έχουμε τις ψυχές μας ανοιχτές στον πόνο που δημιούργησε η οικονομική κρίση... τότε ανακαλύπταμε τρόπους να κλείνουμε έξω απο τις ψυχές μας την κρίση που μας άφησε η κατοχή και αξιολογούσαμε το μέγεθος του μικρού που απο μόνο του στα μάτια μας γίνονταν μεγάλο.Δυο τρία χαρούπια(γκτιρίδια), ένα κατακόκκινο,γλειφιτζούρι,ένα μανταρίνι δυο ροδαλές καραμελίτσες ραντεβού ,ήταν καλούδια ικανά να μας χαρίσουν ψυχική ευφορία,χαρά, διάθεση για παιχνίδι...ναι παιχνίδι αυτοσχέδιο, δεν υπήρχαν καν ούτε τα πλαστικά.
Όταν ο πατέρας μας έφερε πρώτη φορά πολύχρωμες χριστουγεννιάτικες μπάλες για το δέντρο ήταν σα να μας χάριζε τον ουρανό με τ'αστρα.
Αυτά τα πεφταστέρια έγραφαν το δικό μας παραμύθι τότε και για πρώτη φορά σα παιδιά αρχίσαμε να χτίζουμε μέσα μας πετραδάκι πετραδάκι το θρόνο του Αη Βασίλη και αυτόν το θρόνο μέσω της παράδοσης να τον κληροδοτήσουμε στα παιδιά μας.Ένας θρόνος νομίζαμε ακλόνητος!! Αμ δε."..Φέτος ο Αη Βασίλης δε θα τα κάμει όλα μόνος του...θα τον βοηθήσουμε και μεις.Το Σάββατο στην πλατεία.Κλαυθμώνος μαζεύουμε τρόφημα γ'αυτούς που δεν έχουν κτλ...κτλ..." πέφτει και ξαναπέφτει συχνά πυκνά το τρέιλερ στο τηλεοπτικό γυαλί.Μικρά παιδιά σπρώχνονται απο τον μεγαλοφυή νου της διαφήμισης στην οθόνη το ένα κατόπιν του άλλου σαν τα παιδιά των φαναριών.Τα ρίχνουν στη μάχη οι μεγάλοι υπεύθυνοι ανεύθυνοι για ευαισθητοποίησουν εμάς τους μεγάλους να προσφέρουμε το αυτονόητο.Αφαιρούμε απο τα παιδιά το δικαίωμα να ζήσουν την ηλικία τους προστατευμένα.Τους γκρεμίζουμε το παραμύθι που τους είχαμε κληροδοτήσει.
Το γάλα των αδυνάτων ,τα μακαρόνια τους και προ παντός τη σοκολάτα τους,τους την οφείλουμε εμείς οι μεγάλοι που είμαστε και οι αίτιοι της κρίσης.Αυτά τα παιδάκια που τα σπρώχνουν ένα ένα στο γυαλί να εκφράσουν μονολεκτικά τις λεξούλες που συναρμολογούν την αθλιότητα,αυτή που ζει ένα μεγάλο δυστυχώς μέρος της σημερινής κοινωνίας μας...αυτά τα παιδάκια επαναλαμβάνω ,σκέφτηκε κανείς αν θα μπορέσουν να χαρούν το ευρώ που ενδεχομένως θα του δώσει ο γείτονας όταν του χτυπήσουν την πόρτα να του ψάλλουν τα Χριστούγεννα Πρωτούγεννα;Όχι βέβαια...γιατί τα παιδιά είναι περισσότερο ευαίσθητα απο ότι φανταζόμαστε και αμέσως θα μεταλλάξουν το ευρώ σε ένα κουτί γάλα για το παιδάκι που πάει νηστικό στο σχολείο.
Διερωτώμαι.Έχουμε δικαίωμα εν ονόματι της κρίσης να ανεβάζουμε από τώρα τις ψυχούλες αυτές στις κορυφές τους,χάνοντας τη διαδρομή, να τις αλλοτριώνουμε και να τους γκρεμίζουμε τον Αη Βασίλη τους;
Η κοινωνία σήμερα ναι,έχει ανάγκη όσο ποτέ απο ευαίσθητους ανθρώπους.Η ευαισθησία των παιδιών όμως πηγή της έχει την ευτυχία που έζησαν αυτά,τις χαρές της αθωότητας, τη ξενοιασιά της αλάνας των παιδικών τους χρόνων
Αλλοτριωμένες παιδικές ψυχές φτιάχνουν σκληρούς ενήλικες.
Καλά Χριστούγεννα!!!

Βαρβάρα Βαγιάκου-Βλαχοπούλου